"Пачынаецца ўсё з любві". На якія кніжныя навінкі варта звярнуць увагу?

У сваёй кнізе "Города" вядомы беларускі публіцыст і грамадскі дзеяч доктар педагагічных навук Аляксандр Радзькоў запрашае чытачоў у віртуальнае падарожжа па гарадах, якія пакінулі след у яго жыцці. Аўтар сам вызначыў жанр сваіх нарысаў як "Асабістыя ўражанні", што дае яму права на суб’ектыўнае асвятленне гісторыі і сучаснасці гэтых мясцін.

Каб зразумець, наколькі такі падыход апраўданы, варта прачытаць кнігу і разам з аўтарам наведаць Порт-Артур, Быхаў, Жодзіна, Радашковічы, Магілёў, Бялынічы, Крычаў, Фёдараўку, Джамбейты, Мінск, Брэст, Баранавічы, Пінск, Кобрын, Лунінец, Столін, Пружаны, Камянец, Маларыту, Ганцавічы, Віцебск, Полацк, Наваполацк, Оршу, Браслаў, Верхнядзвінск, Дуброўна, Паставы і Гомель.
Сакрэт аўтарскага падыходу просты: ён глядзіць на мінулае з пазіцыі сучаснасці. Аляксандр Радзькоў не імкнецца падрабязна пераказваць гісторыю, а хутчэй дакранаецца да яе, пакідаючы прастору для сучаснікаў і іх спраў. У кнізе можна знайсці цікавыя дэталі пра адкрыццё ўніверсітэта ў Баранавічах і рэакцыю на гэта кіраўніка дзяржавы, пра асаблівасці навуковых школ Гомеля, пра ролю Жодзіна як горада машынабудаўнікоў у станаўленні моладзі.

Перагарніце старонкі гэтай кнігі - і, магчыма, аўтарскія асабістыя, суб’ектыўныя разважанні акажуцца блізкімі і вам.

У пачатку XIII стагоддзя жыў князь Вячка, постаць, якая стала часткай легенд. Нарадзіўся ён паміж 1175 і 1180 гадамі, а яго жыццё абарвалася ў 1224 годзе. Вячка кіраваў у Кукейносе, што знаходзіўся на беразе Заходняй Дзвіны. Ён адважна супрацьстаяў нямецкім рыцарам і крыжаносцам, якія наступалі на гэтыя землі. Праз некаторы час ён знайшоў прытулак у Ноўгарадзе.
У 1223 годзе Ноўгарад разам з уладзіміра-суздальскім князем Юрыем Усеваладавічам накіраваў Вячку ў Юр’еў. Там ён узначаліў барацьбу мясцовых плямёнаў, вядомых як эсты ці чудзь, супраць нямецкіх захопнікаў. У жніўні 1224 года рыцары Ордэна мечаносцаў аблажылі Юр’еў. Яны здолелі пракапаць тунэль пад гарадскія ўмацаванні. Немцы прапанавалі Вячку пакінуць горад разам са сваёй дружынай, конямі і маёмасцю, адмовіўшыся ад барацьбы разам з эстамі. Аднак князь, спадзеючыся на дапамогу з боку Ноўгарада, адхіліў гэту прапанову.

Калі немцы ўварваліся ў горад, Вячка разам са сваімі воінамі некаторы час гераічна абараняўся, але загінуў у баі. Згадкі пра яго можна знайсці ў "Хроніцы Лівоніі" Генрыха Латвійскага, а таксама ў Наўгародскім першым летапісе.

Ірына Масляніцына ў кнізе "Князь Вячко" (яна выйшла на рускай мове) зрабіла спробу аднавіць вобраз легендарнага чалавека, паказала значэнне і месца кіраўніка васальнага Полацкага княства Кукейнос у развіцці важных тагачасных падзей.

Дакументальны нарыс выдадзены ў серыі "Гісторыя для школьнікаў".
Выйшла ў свет яшчэ адна цікавая кніга для юных чытачоў, якая пашырае веды пра Вялікую Айчынную вайну. Гэтым разам кандыдат гістарычных навук Барыс Далгатовіч падрыхтаваў зборнік "Побратимы Александра Матросова и Николая Гастелло в боях за Беларусь".

Праз невялікія змястоўныя біяграфічныя нарысы аўтар знаёміць нас з тымі, хто праявіў неверагодную мужнасць і аддаў жыццё дзеля Перамогі - як вядомыя сваімі подзвігамі Аляксандр Матросаў, што ўласным целам закрыў амбразуру дзота, і Мікалай Гастэла, які накіраваў самалёт на калону фашысцкіх танкаў.

Асаблівую ўвагу даследчык надае лёсу Героя Савецкага Саюза Барыса Коўзана. Гэты адважны лётчык чатыры разы тараніў самалёты праціўніка і, што неверагодна, заставаўся жывы. Яго жыццё цесна звязана з Беларуссю. Менавіта ў Бабруйскім аэраклубе Коўзан рабіў свае першыя крокі ў небе. За гады вайны здзейсніў 360 баявых вылетаў і збіў 28 нямецкіх самалётаў. У пасляваенны час жыў у Мінску. У гонар героя названа вуліца і СШ № 1 у Бабруйску, а на доме ў Мінску ўсталявана мемарыяльная дошка.

Кожны з пабрацімаў Гастэлы і Матросава варты вечнай памяці. Іх адвага і самаадданасць дазволілі нам сёння жыць у свабоднай краіне.
Зборнік "На родных прасторах" сабраў пад адной вокладкай найлепшыя вершы і дзве знакавыя паэмы - "І парпуровых ветразяў узвівы…" і "Штурмуйце будучыні аванпосты!" - аднаго з найярчэйшых прадстаўнікоў беларускай літаратуры Уладзіміра Дубоўкі (1901-1976). Гэты самабытны талент, які нарадзіўся на Пастаўшчыне, пакінуў глыбокі след у айчыннай паэзіі.

Дубоўка атрымаў выдатную адукацыю, скончыўшы ў 1924 годзе ў Маскве Вышэйшы літаратурна-мастацкі інстытут імя В.Я. Брусава. Яго творчы шлях быў адзначаны не толькі стварэннем уласных вершаў на беларускай мове, але і майстэрскімі перакладамі сусветнай класікі, у тым ліку санетаў Уільяма Шэкспіра і вершаў кітайскага паэта Ду Фу.

Паэзія Уладзіміра Дубоўкі заўсёды вызначалася глыбокім сімвалізмам, які цесна пераплятаўся з лёсам беларускага народа, яго зямлёй і прыродай. Адным з такіх сімвалічных твораў з’яўляецца верш "Верас", напісаны ў 1958-м. У ім паэт звяртаецца да вобраза верасу, які, нягледзячы на сваю сціпласць і непрыкметнасць, здольны ствараць сапраўдную, неўміручую прыгажосць.
У серыі "Бібліятэка паэзіі", якая знаёміць чытачоў з найлепшымі творамі беларускіх класікаў і сучасных паэтаў, выйшаў зборнік вершаў "Я вас люблю!" лаўрэата Дзяржаўнай прэміі БССР імя Янкі Купалы Яўгеніі Янішчыц.

Яе творчасць адметная сваім непаўторным рамантычным і ўзнёслым настроем, які спалучаецца з глыбокай шчырасцю і інтымнасцю. Паэтка адчувала моцную сувязь са сваёй радзімай, умела асэнсоўваць сучаснасць і сцвярджаць важнасць высакародных адносін паміж людзьмі.

На жаль, жыццё Яўгеніі Янішчыц было кароткім. Яна нарадзілася на Піншчыне ў 1948 годзе і пайшла з жыцця ў 1988-м. Аднак яе талент працягвае жыць у словах, якія яна пакінула, і ў песнях, напісаных на яе творы.

Вось радкі, якія яскрава дэманструюць сілу яе паэзіі:

Ты пакліч мяне. Пазаві.
Сто дарог за маімі плячыма.
Пачынаецца ўсё з любві.
А інакш і жыць немагчыма.

| Алесь Карлюкевіч для часопіса "Беларуская думка".

Чытайце таксама:
Шчыра і рамантычна: разважаем пра новы раман-эсэ Навума Гальпяровіча "Чырвоны мост"
Хочаце даведацца пра беларускае радыё ці падарожжы пісьменнікаў? Вось што варта пачытаць
Пяць новых беларускіх кніг, якія можна падарыць ці з задавальненнем прачытаць самому